Maatregelen tegen belastingontduiking

Geschreven door: Redactie op

Op 17 januari jl. kondigde Staatssecretaris Wiebes van Financiën een groot aantal maatregelen aan die belastingontduiking tegen moeten gaan. Zo wordt de inkeerregeling afgeschaft, wordt de reikwijdte van het fiscale verschoningsrecht ingeperkt en worden de mogelijkheden voor aansprakelijkstelling voor belastingschulden verruimd.

In de brief worden zowel maatregelen die in internationaal verband worden genomen beschreven als nationale maatregelen.

Nationale maatregelen tegen ontduiking

• Afschaffing inkeerregeling
Naar aanleiding van de Panama Papers is besloten de op te leggen boete over niet aangegeven box 3-inkomen bij inkeer per 1 juli 2016 te verhogen van 60% naar 120% van de na te vorderen belasting. Het kabinet stelt nu een nog strengere aanpak voor, namelijk afschaffing van de inkeerregeling. Afschaffing van de inkeerregeling betekent dat op belastingplichtigen die binnen twee jaar na het doen van een onjuiste of onvolledige aangifte, alsnog juiste aangifte doen of informatie verstrekken, het reguliere boeteregime van toepassing is. De staatssecretaris is voornemens een voorstel dat strekt tot het vervallen van de inkeerregeling nog dit jaar ter consultatie aan te bieden.
• Aandelen aan toonder
Het anoniem blijven van aandeelhouders kan leiden tot misbruik, belastingontduiking en witwassen. Aandelen aan toonder van niet-beursgenoteerde NV’s zijn niet op naam geregistreerd en zijn vrij verhandelbaar bij onderhandse akte. Het resultaat waarop het kabinet zich richt, is dat toonderaandelen die nu nog in tastbare vorm thuis kunnen worden bewaard, straks alleen nog in girale vorm kunnen bestaan. Dit resultaat kan worden bereikt door in de eerste plaats inbewaargeving verplicht te stellen. In de tweede plaats dient de levering van aandelen aan toonder in het BW te worden gewijzigd zodat uitsluitend giraal kan worden geleverd. In de derde plaats dient te worden bepaald dat de rechten van houders van toonderaandelen worden opgeschort zolang inbewaargeving en registratie niet hebben plaatsgevonden. Het kabinet is voornemens om begin 2017 een concept langs deze lijnen via internet te consulteren en heeft de ambitie om vervolgens in de tweede helft van 2017 een wetsvoorstel aan te bieden.
• Inperking reikwijdte verschoningsrecht
Notarissen, advocaten, bekleders van een geestelijk ambt, artsen en apothekers komt op basis van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) een wettelijk fiscaal verschoningsrecht toe. De reikwijdte van de wettelijke bepaling over het fiscale verschoningsrecht is op dit moment naar mening van de bewindsman zeer breed en in ieder geval voor advocaten en notarissen te ongericht. Ook de OECD vindt dat het Nederlandse fiscale verschoningsrecht te breed is. Volgens de staatssecretaris moet worden voorkomen dat bepaalde fiscaal relevante feiten, zakelijke handelingen en transacties aan het oog van de Belastingdienst worden onttrokken door daarvoor een geheimhouder te gebruiken. Verder vindt hij, net als op dit moment geldt ter zake van het notariaat, dat de Belastingdienst meer inzicht moet kunnen hebben in de financiële transacties die door advocaten voor een cliënt worden verricht via een (bijzondere) rekening. De huidige reikwijdte van de wettelijke omschrijving van het fiscale verschoningsrecht verhoudt zich bovendien slecht tot de internationale standaard bij de uitwisseling van inlichtingen op verzoek, waaraan ons land zich door middel van internationale afspraken heeft verbonden. De staatssecretaris heeft dan ook het voornemen om de reikwijdte van het wettelijke fiscale verschoningsrecht te richten op bepaalde juridische werkzaamheden. Dit moet ertoe leiden dat de Belastingdienst over de informatie, niet zijnde de met een bepaald doel en in een bepaalde fase geproduceerde vertrouwelijke communicatie, kan beschikken om het juiste bedrag aan belasting vast te stellen. Het fiscale verschoningsrecht blijft dan gehandhaafd ter zake van bepaalde juridische werkzaamheden van de advocaat en notaris. Een optie die hierbij wordt overwogen, is om aan te sluiten bij de formulering in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Het verschoningsrecht blijft in dat geval gelden voor de werkzaamheden die advocaten en notarissen voor een cliënt verrichten betreffende de bepaling van diens rechtspositie, diens vertegenwoordiging en verdediging in rechte, het geven van advies voor, tijdens en na een rechtsgeding of het geven van advies over het instellen of vermijden van een rechtsgeding. Het voornemen is om een voorstel tot aanpassing van het fiscale verschoningsrecht nog dit jaar in consultatie te brengen.
• Openbaarmaking vergrijpboeten juridische beroepsbeoefenaar
Wanneer aan een adviseur een vergrijpboete is opgelegd vanwege het deelnemen aan een beboetbaar feit is het belangrijk dat het publiek hier kennis van kan nemen. Op dit moment wordt de aan een adviseur opgelegde onherroepelijk vaststaande vergrijpboete niet openbaar gemaakt. Voorgesteld wordt om dit wel te gaan doen. Er zijn ter zake van de voorwaarden voor openbaarmaking verschillende modaliteiten denkbaar. Zo kan worden besloten tot openbaarmaking vanaf een minimaal boetebedrag, zijn er verschillende publicatiemedia denkbaar of zouden voorwaarden kunnen worden gesteld waaronder niet tot openbaarmaking wordt overgegaan. Over dit onderwerp wordt nog dit jaar een internetconsultatie gestart.

Verhaalsmaatregelen

De Staatssecretaris presenteert ook een aantal maatregelen die zien op de fase die volgt op de belastingheffing. De eerste maatregel geeft de Belastingdienst een extra verhaalsmogelijkheid, de tweede en derde maatregel nemen formele beperkingen weg waar de Belastingdienst bij de bestrijding van misbruik tegenaan loopt. Uitgangspunt is om misbruik door belastingplichtigen aan te pakken.
• Verruimen mogelijkheden tot aansprakelijkheidstelling
Een vorm van misbruik in de invorderingssfeer is het schenken of uitdelen van vermogen door de belastingschuldige aan derden, zoals familieleden, bestuurders of aandeelhouders zodat het vermogen van de belastingschuldige zodanig wordt verminderd dat de belastingschuld niet meer bij hem geïnd kan worden. Om dergelijke constructies te bestrijden wordt voorgesteld de Belastingdienst meer mogelijkheden te geven om derden, namelijk degenen aan wie het vermogen is geschonken, aansprakelijk te stellen. Voorgesteld wordt om de aansprakelijkheid van erfgenamen zodanig uit te breiden dat erfgenamen kunnen worden aangesproken tot het bedrag van hun erfdeel vermeerderd met schenkingen die de erflater aan hen heeft gedaan in de periode van 180 dagen tot aan de datum van overlijden van de erflater. Hierbij wordt aangesloten bij de erfbelasting, die ook wordt geheven over schenkingen gedaan binnen 180 dagen voor overlijden. De voorgestelde reparatie van de aansprakelijkheidsbepaling van erfgenamen voorkomt alleen constructies waarbij kort voor overlijden vermogen wordt geschonken.
• Actio pauliana voor internationale situaties
In veel gevallen worden de constructies langer van tevoren uitgedacht en uitgevoerd en biedt deze maatregel geen soelaas. Bovendien zijn er meer mogelijkheden om vermogen weg te sluizen dan via schenkingen. Nationaal biedt de actio pauliana uit het burgerlijk recht de Belastingdienst nu al de mogelijkheid om op te treden tegen dergelijke invorderingsconstructies. Op grond hiervan kunnen (onverplichte) rechtshandelingen van de schuldenaar, waardoor de Belastingdienst is benadeeld, worden vernietigd. In internationale situaties is de actio pauliana echter niet effectief gebleken. Daarom stelt de bewindsman een nieuwe aansprakelijkheidsbepaling voor die qua principe aansluit op de actio pauliana, maar eenvoudig uitvoerbaar is in internationale situaties. Deze aansprakelijkheid zal gelden voor alle begunstigden van een schenking of uitdeling uit het vermogen van de belastingschuldige, waardoor de Belastingdienst benadeeld wordt in zijn verhaalsmogelijkheden. De begunstigde hoeft in elk geval nooit méér te betalen dan hetgeen hij zelf als schenking of uitdeling heeft ontvangen. Een uitzondering kan worden gemaakt voor situaties waarin de begunstigde overtuigend aantoont dat hij niet wist of behoorde te weten dat de Belastingdienst door de begunstiging zou worden benadeeld (tegenbewijsregeling). Bezien wordt nog in hoeverre deze uitbreiding van aansprakelijkheid verder begrensd moet worden, bijvoorbeeld in de tijd.
• Vervallen verplichting tot heropening vereffening
De Belastingdienst loopt in de praktijk ook aan tegen situaties waarin vermogen wordt weggesluisd naar een buitenlandse rechtspersoon die, voordat de Belastingdienst een aanslag vennootschapsbelasting op heeft kunnen leggen, geliquideerd wordt. Bij naar buitenlands recht opgerichte rechtspersonen is heropening van de vereffening vaak praktisch of juridisch onmogelijk, waardoor invordering van de belastingschuld wordt vertraagd of verhinderd. Om dit probleem op te lossen wordt voorgesteld dat de Belastingdienst voortaan een belastingaanslag van een (buitenlandse) rechtspersoon die vermoedelijk geliquideerd en ontbonden is via een openbare aankondiging bekend kan maken. Voor een aansprakelijkstelling is de openbare aankondiging dan voldoende en is heropening van de vereffening niet langer nodig.
• Informatieplicht aansprakelijken
Tot slot lukt het de Belastingdienst vaak niet om voldoende informatie te verkrijgen om te bepalen of er derden aansprakelijk gesteld kunnen worden voor de belastingschuld, en zo ja, wie. De bestaande informatieplicht voor aansprakelijkgestelden biedt hiervoor geen oplossing: er kan immers alleen aansprakelijk gesteld worden als er al voldoende informatie beschikbaar is. Daarom wordt voorgesteld de bestaande informatieplicht uit te breiden naar potentieel aansprakelijken: personen die volgens de wet aansprakelijk zijn, maar die nog niet formeel aansprakelijk zijn gesteld. Het voordeel hiervan is dat de Belastingdienst beter zicht krijgt op de (rechts)personen bij wie (een deel van) het vermogen terecht is gekomen. Vervolgens kan de Belastingdienst de stap zetten deze personen aansprakelijk te stellen. De staatssecretaris is voornemens ook deze drie invorderingsmaatregelen in 2017 in consultatie te brengen.

Internationale maatregelen

• Inlichtingenuitwisseling
Wat de multilaterale maatregelen betreft is inlichtingenuitwisseling in het algemeen, en automatische inlichtingenuitwisseling in het bijzonder, een belangrijk instrument in de aanpak van belastingontduiking en agressieve belastingplanning. De mondiale omarming van de automatische uitwisseling van financiële rekeninggegevens op grond van de CRS (Common Reporting Standard) is een belangrijke stap. Meer dan honderd landen, waaronder de belangrijkste internationale financiële centra, hebben zich inmiddels bereid verklaard om volgens één internationale standaard inlichtingen uit te gaan wisselen over rekeningen die worden gehouden bij financiële instellingen door buitenlandse rekeninghouders. De uit te wisselen gegevens zijn onder andere banksaldi, rentegegevens en het totale brutobedrag aan dividenden die zijn gegenereerd met activa op een rekening. Rekeningen waarover informatie wordt uitgewisseld, zijn rekeningen die worden gehouden door personen of entiteiten uit een ander land dat meedoet met de CRS. Als de rekening wordt gehouden op naam van een (passieve) entiteit, zoals een trust of een stichting, moet een financiële instelling nagaan wie de uiteindelijk belanghebbenden achter deze trust of stichting zijn. Als een uiteindelijk belanghebbende in een land woont dat meedoet met de CRS, moeten gegevens over die persoon en de rekening aan dat land worden gerapporteerd. De CRS is in 2014 tot stand gekomen en is ook opgenomen in een EU-richtlijn die in Nederland is geïmplementeerd met de Wet uitvoering Common Reporting Standard.
• Uiteindelijke Belanghebbenden
Toereikende, accurate en actuele informatie over uiteindelijk belanghebbenden van vennootschappen en andere juridische entiteiten alsmede van trusts en juridische constructies vergelijkbaar met trusts, is cruciaal bij de bestrijding van belastingontduiking. In de vierde anti-witwasrichtlijn is afgesproken dat alle EU-lidstaten een centraal UBO-register (ultimate beneficial owner) zullen instellen. Thans wordt gewerkt aan de voorbereidingen van een conceptwetsvoorstel ter zake en de benodigde aanpassing van de ICT-voorzieningen bij de Kamer van Koophandel.
• Global Forum
Het Global Forum is het belangrijkste internationale orgaan dat door middel van het uitvoeren van peer reviews toezicht houdt op de naleving van internationaal overeengekomen standaarden van transparantie en uitwisseling van informatie voor belastingdoeleinden. Het Global Forum telt op het moment 137 leden. Eind 2017 staat de volgende peer review van Nederland gepland. Uit de vorige peer review staan nog enkele aanbevelingen open, zoals de hervorming van beleid met betrekking tot toonderaandelen en het aanpassen van het wettelijke fiscale verschoningsrecht.

 

Naam auteur: Redactie
Geschreven op: 31 januari 2017

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

NJB Vlog

NJB Vlog is onlangs van start gegaan op njb.nl en You Tube. In korte interviews geven auteurs een toelichting op hun artikel en motivatie waarom ze in de pen klommen. 

Afbeelding

Marc Wever en Bert Marseille over hun artikel Winstkans, finaliteit en snelheid in het bestuursrechtelijke hoger beroep revisited. Intrigerend, voorspelbaar en teleurstellend.




Lees en doorzoek het NJB online in Navigator

Inloggen

Agenda

Afbeelding

Ontmoet vakgenoten en bespreek actuele onderwerpen in de LinkedIn-groep van het Nederlands Juristenblad.

 

 

U maakt gebruik van een verouderde browser

Het gebruik van een verouderde browser maakt uw computer onveilig en tevens ongeschikt voor het optimaal raadplegen van deze website.

De website van het NJB - Nederlands Juristenblad is namelijk geoptimaliseerd voor een nieuwere versie van uw browser.
In de meeste gevallen waarin het fout gaat, betreft dit het gebruik van de Internet Explorer browserversie 7 of 8.
Deze website is geoptimaliseerd voor Internet Explorer 9 en hoger, Google Chrome, Safari en Firefox.

Bekijk hier of er een nieuwere versie van uw browser beschikbaar is.